IL RE LEAR

Door Loek van der Heide | componist van het Operaproject IL RE LEAR

In 1843 kwam Giuseppe Verdi (1813 – 1901) onder de indruk van een nieuwe vertaling van het drama King Lear van Shakespeare. Giulio Carcano had die vertaling gemaakt voor een toneeluitvoering in Italië.
In King Lear staan macht en liefde centraal. King Lear voelt zijn einde naderen en wil afstand doen van de troon. Probleem is dat hij geen zonen heeft als kroonpretendenten. Het ontbreken van mannelijke troonopvolgers in de diverse koningshuizen leidde steevast tot bloedige conflicten, die te maken hadden met de noodzakelijk geachte mannelijke lijn bij de troonopvolgingen. Koning Lear doet afstand van zijn kroon en wil zijn land verdelen. Het betrof een gebied, door George of Monmouth, een 12de-eeuwse geschiedschrijver, geprojecteerd in East Anglia, Mercia en Leicestershire. Lear verlangt een ‘liefdesverklaring’ van zijn drie dochters, Nerilla, Rosane en Delia (Regan, Rosane and Cordelia bij Shakespeare).

De oudste dochters Nerilla en Rosane putten zich uit in overdreven loftuitingen in een huichelachtige sfeer, om zo elk zich de meest interessante landsdelen toe te eigenen. Delia, Lear’s jongste dochter, weigert in dit toneel van gehuichel mee te gaan, reageert sarcastisch op het gehuichel van haar oudere zussen. Ook weigert ze in te gaan op het gedrag van Lear. Uiteindelijk verbant en onterft Koning Lear zijn jongste dochter Delia, doordat hij blind is voor de hebzucht en machtsstrijd van de andere dochters en belanghebbende mannen. Met de onterving van Delia en de verdeling van zijn land over zijn oudste dochters tekent Lear uiteindelijk zijn vonnis en dat van zijn land. Delia wordt met haar geliefde, Koning Ugo van Gallië, verbannen naar het land ten zuidoosten van Brittannië ter overzijde van de Noordzee.

Gruwelijke oorlogen tussen Brittannië en Gallië volgen elkaar op. Uiteindelijk ziet Lear zijn fout in en wil zich verzoenen met Delia. Zij blijkt dan al vergiftigd te zijn door haar kwaadwillende zusters. Tenslotte laat King Lear van verdriet zelf het leven.

In de opera’s van Verdi vormt de relatie tussen vader en zoon of dochter steeds een belangrijk thema. Mogelijk had dit te maken met het verlies van zijn vrouw en zijn beide kinderen aan het begin van zijn operacarrière. Hij wil er na het lezen van de nieuwe vertaling een opera over maken. Het verhaal van Shakespeare telt 25000 woorden en bezit een ingewikkelde verhaallijn. In 1850 echter schrijft Verdi aan de librettist Cammarano dat de complicaties van het verhaal niet onoverkomelijk zijn: ‘We moeten dit project zo inrichten dat dit geheel nieuwe elementen bevat, zonder te veel rekening te houden met bestaande normen’. Cammarano begint vervolgens met het schrijven van het libretto voor de beoogde opera, maar sterft in 1852. Antonio Somma zet het werk voort. Somma is een vriend van Verdi en een vernieuwer op het gebied van libretto’s. Na twee jaar van intensief schrijven aan het libretto raakt het operaproject op de achtergrond. Verdi sterft uiteindelijk voor hij het libretto op muziek heeft gezet. Het libretto verdwijnt voor 150 jaar in de kast.

Ik heb gepoogd om bij het reeds door Somma geschreven libretto de muziek in de stijl van Verdi te componeren. Ik heb dit gedaan op grond van beschikbaar gekomen documenten, van de tijdsperiode waarin Verdi aandacht geeft aan King Lear en de instrumentatie van andere voor die tijdsperiode relevante opera’s van Verdi. Naar mijn gevoel zijn dat de opera’s die Verdi rond 1855 componeerde: Un Ballo in Maschera en Simone Boccanegra.

© Loek van der Heide 2019

Hoofdrollen >
Synopsis en nabeschouwing >
Documentatie >

Naar boven >
Home >