Synopsis van de opera

Akte 1, scène 1a
Een grote zaal in het paleis van Lear Lear, zijn hofhouding, de graven, volk, ‘Engelse trompetters’ en anderen. Lear op de troon, verdeling van zijn rijk. In het midden een grote tafel met daarop een kaart van Brittannië en diverse andere voorwerpen in goud, die Engelse landsdelen voorstellen. Koning, dochters en hovelingen staan rondom de tafel. Lear heeft geen zoon als troonpretendent. Zijn vrouw is jaren geleden al gestorven. Hij wenst van zijn drie dochters een afzonderlijke ‘verklaring van liefde’ te krijgen, op grond waarvan hij de grootte van de drie landsdelen bepaalt. De oudsten, Nerilla en Rosane, putten zich – huichelachtig – uit in loftuitingen. Lear volhardt in zijn waarderingzoekend gedrag, en prijst zijn landsdelen bij zijn dochters aan.

Akte 1, scène 1b
Delia weigert pertinent pertinent mee te gaan in de ‘driedelige’ huichelronde, als hij Delia als jongste dochter vraagt om een ‘liefdesverklaring’. Als Delia vervolgens Lear aanspreekt te stoppen met dit waarderingeisend gedrag wordt Delia onterft en verbannen.

Akte 1, scène 1c
Giorgio Kent verdedigt tenslotte de belangen van Delia, en het komt bijna tot een handgemeen tussen Kent en Lear. Samen met haar verloofde, Ugo Francia, vlucht ze naar Gallië, waar een deel van de Britten zich ook al vestigden.

Akte 1, scène 2
Een lieflijke plek in een tuin omgeving van het kasteel van Nerilla. Edmondo, Stem in het kasteel, toneelmuziek (Banda Interna).
We zien Hertog Edmondo, kijkend naar het kasteel. Hij leest hardop een perkament dat hij bij zich heeft. Het is een brief van Nerilla, die verliefd op Edmondo is: ‘… sta stil aan de westkant, bij de derde uitgang van het park, een lied geeft je een teken…’ Dit lied wordt door een ‘stem vanuit een kamer in de burcht’ gezongen.

Akte 1, scène 3
Lear’s burcht. Lear, Nar Mica, Giorgio Kent, Nerilla, Rosane, Edelen en Volk.
Kent biedt zich verkleed in bedelaarskleren aan als bediende bij King Lear. De hofhouding van Lear is geslonken tot amper tien personen, tuig van de lagere soort, onbeschoft en dronken en vallen de edelvrouwen van zowel Nerilla als later ook Rosane lastig. Lear en Mica komen binnen, met achter hen een troep edelen, divers volk, vooral armen, terwijl de Hofmeester de boogschutters op hun plaats rondom de zaal wijst. Nerilla en Rosane weigeren Lear te ontvangen. Deze ontsteekt vervolgens in woede over de door hem geconstateerde ‘ondankbaarheid’ van zijn twee oudste dochters. Een storm kondigt zich aan, die dagenlang zal aanhouden.

Akte 2, scène 1
Heide, omgeven door bosranden. De onweerstorm houdt aan. Lear, Mica, Kent, Edgardo.
In het midden en tussen de struiken de zijmuur van een woning. Gekletter van afwisselend regen en hagel. Het dondert en bliksemt. Mica danst springend in de rondte met daarbij Giorgio en Lear in opperste verwarring. Edgardo is op de vlucht, verbannen, omdat hij van plan zou zijn geweest zijn vader naar het leven te staan. Weent bij de gedachte over het onrecht, hem aangedaan. Hij hoort geluid van Lear en Mica, de hoeve naderend, Hij verbergt zich in een schuur bij een verlaten hoeve. Lear uit zijn woede over de ondankbaarheid van
zijn dochters. In feite lijdt Lear aan een vorm van dementie, die in deze scène expliciet tot uiting komt: hij kent geen onderscheid tussen goed- en kwaadwillendheid (van zijn oudste dochters) en maakte verkeerde keuzes door Delia te onterven en te verbannen. Nu heeft hij als ‘hofhouding’ slechts nog zijn Nar Mica, en Kent als vermomde ‘eerste bediende’.

Akte 2, Scène 2
Weelderige appartementen in het paleis van Nerilla. Nerilla, Edmondo, Koren van edelen, ridders en hofdames, rijke hovelingen, Groot-Hofmeester.
Aan de ingang aan beide zijden, in het midden een grote boog overeenkomend met de galerij rondom. ‘Hebben jullie al gehoord dat heel Gallië zich al op de Britse kusten heeft gestort?’ Onder aanvoering van Delia en Ugo heeft zich al een gruwelijke oorlog ontketend tussen Gallië en Brittannië . Ziehier de uitwerking van Lears verkeerde keuze met de onterving en verbanning van Delia. Shakespeare volgt in deze deels niet de verhaallijn van George
of Monmouth, een 12e-eeuwse ‘pseudo-historicus’: Delia en Ugo winnen de strijd met de aanvoerders vanuit Nerilla en Rosane, maar Delia sterft aan vergiftiging, terwijl Monmouth vertelt over Delia’s regeren na Lear’s overlijden, en Delia’s zelfmoord in gevangenschap, 5 jaar na de overwinning op de legers van Gallië.

Akte 2, Scène 3
Muziek klinkt vanuit de burcht. Edmondo, D’Albania, Zangstem, Banda
Edmondo komt in tweestrijd over wie te kiezen van de twee dochters van Lear: wordt het Nerilla of Rosane? Rosane, jaloers op Edmondo’s liefde voor Nerilla, kan zich maar met moeite bedwingen en zeurt bitter over Nerilla’s actie, hem tot koning te maken. Uiteindelijk eindigt het in een strijdig duet tussen Rosane en Edmondo. Tot slot kondigt D’Albania zijn wraak aan over de misdaad die Nerilla en later ook Rosane zullen begaan. Geëmotioneerd valt hij uiteindelijk in onmacht, terwijl vanuit de burcht een stem ieder uitnodigt voor een bal. De Banda speelt een koninklijke mars (La Millanollo).

Akte 2, Scène 4
Een kamer in een hoeve. Een ‘Pseudo-rechtspraak’. Koor van herders en ander volk, Lear, Giorgio Kent, Mica, een Veehoeder (Il Mandriano). Een menigte herders, jongeren, ouderen en hun vrouwen en kinderen, deels bij de uitgang,
deels bij de ingang.
Lear wordt toegezongen door een menigte, het volk, herders etc. Lear beschouwt zich zelf nog steeds als koning, iets wat alleen bevestigd wordt door zijn nar Mica, Giorgio Kent plus natuurlijk dat volk, en de herders geleid door een veehoeder. Nar Mica steekt de draak met Lear over zijn afhankelijkheid en tegelijk de afwijzing door zijn oudste dochters. Met Mica organiseert Lear nu een ‘Rechtbank’ voor Rosane .Uiteindelijk zakt Lear in een delirium weg, en allen troosten de koning.

Akte 3, scène 1
Een Gallisch legerkampement nabij het huidige Dover. Delia, Een boodschapper, Ridders.
In een verschrikkelijke oorlog tussen Gallië en Brittannisch Mercia verblijft Delia met haar attendanten in een legerkamp bij het huidige Dover. Een groot deel van de horizon wordt onttrokken aan de waarneming. Een koninklijke tent doemt ter rechterzijde in het beeld op. Bij het ochtendgloren kleuren heldere sterren. De leiders van het leger staan bij de ingang van het pavilloen van Delia; ridders en wachters staan opgesteld. Dol van vreugde is Delia, als ze verneemt dat haar vader, King Lear, de oorlog heeft overleefd. Nerilla is omgekomen in de oorlog. Rosane wacht een terechtstelling in een tribunaal.

Akte 3, Scène 2
Het interieur van een tent. Mica, Koor van Ridders, Delia en Lear.
Lear slaapt. Hij is herstellende van de eerste aanvallen van desoriëntatie. Mica zingt een ballade gezeten naast de slapende koning. Op de achtergrond klinkt lieflijke muziek. Een Ridderkoor volgt, waarin de engelen bezongen worden in een verlangen, de terugkeer van menselijke liefde. Lear krijgt in een verzoenende sfeer weer contact met zijn Delia, de jongste dochter die hij eerder had onterft en verbannen. Tegelijk erkent Lear van zichzelf dat zijn einde nadert: ‘Als het uitmaakt dat ik je smeek: speel niet met mij. Ik ben goedgelovig,
oud, en mijn geest verdwijnt…’

Akte 4, Scène 1
Een atrium omloop in een oude tempel. Jongens- en mannenkoor in de verte, Mica, Giorgio Kent, d’Albania, een officier, Rosane, Edmondo.
Giorgio Kent en Mica liggen op de grond, vastgebonden. Enkele Engelse soldaten staan op wacht bij de ingang, anderen verdelen de buit van de overwonnenen. Een van hen draagt het Gallische vaandel. Lears kwade dochters zijn inmiddels dood. Echter, Rosane zag toch nog kans tot het vergiftigen van voedsel, bestemd voor Lear en Delia.

Akte 4, Scène 2
De gevangenis in een kerker onder een burcht. Lear, Delia, d’Albania, Giorgio Kent, Mica, Koren (volwassenen en jongens / mannen).
Diverse stemmen uit diverse richtingen. In een kerker, vanuit de achtermuur een trap naar boven. Lear en Delia zijn gevangen genomen. Rosane’s arrestatie door attendanten van D’Albania mocht niet meer baten: ze wist Delia te vergiftigen die, uiteindelijk staande, door Lear omhelsd, sterft. Lear, volledig gebroken, wil zijn dochter terug, en van ellende sterft ook hij.

Nabeschouwing
Dit is dan het einde van een drama, dat zich afspeelt rond de ellende van de Dementia Præcox, waarin Lear door verlies aan geestelijke vermogens, het kostbaarste van zijn wezen, de herinneringen, en ook zijn zielsbewustzijn kwijtraakt. Vooral met de scène van onteringen door de zich openbarende dementie had Verdi de meeste moeite. Ook is de enorme gecompliceerdheid van het libretto en de verhaallijn van Shakespeare, het noodzakelijke reduceren van 25000 woorden (Shakespeare) naar rond 2500 woorden (Somma/Verdi) voor een treffende librettotekst een weerstand die componisten als Berlioz, Schumann en Reimann niet konden of wilden overwinnen in de compositie van een van de meest donkere en ingewikkelde drama’s van William Shakespeare.

© Loek van der Heide 2019